Η έκθεση στο ηλιακό φώς αυξάνει το κίνδυνο ανάπτυξης καταρράκτη, εκφύλισης της ωχράς, πτερυγίου, δερματοπαθειών των βλεφάρων συμπεριλαμβανομένων των καρκινωμάτων και φωτοκερατίτιδος.
Οι 3 κατηγορίες της μη ορατής, υψηλής ενέργειας υπεριώδους ακτινοβολίας είναι οι εξής.

1. Οι ακτίνες UVA με μήκος κύματος 315-400 νανόμετρα έχουν χαμηλότερη ενέργεια από τις UVB και UVC αλλά μπορούν να εισέλθουν στο εσωτερικό του ματιού επηρεάζοντας το φακό και τον αμφιβληστροειδή. Υπερέκθεση στις UVA αυξάνει την πιθανότητα για καταρράκτη, εκφύλιση της ωχράς και πτερύγιο. Επίσης δυνατόν να προκαλέσουν φωτοκερατίτιδα τη λεγόμενη “τύφλωση από το χιόνι” η οποία προκαλεί έντονο πόνο και απώλεια όρασης για 24 με 48 ώρες.
2. Οι ακτίνες UVB με μήκος κύματος 280-315 νανόμετρα εμποδίζονται μερικώς από τη στιβάδα του όζοντος ενώ μερικές φθάνουν στην επιφάνεια της γης. Σε χαμηλές δόσεις ερεθίζουν τη παραγωγή μελαμίνης στο δέρμα προκαλώντας το μαύρισμα του δέρματος ενώ σε υψηλότερες δόσεις προκαλούν ηλιακό έγκαυμα το οποίο αυξάνει την πιθανότητα για καρκίνο του δέρματος. Είναι επίσης υπεύθυνες για την πρόωρη γήρανση του δέρματος. Ο κερατοειδής απορροφά σχεδόν το 100% της UVB ακτινοβολίας εμποδίζοντάς τη να φτάσει στο εσωτερικό του ματιού.
3. Οι ακτίνες UVC με μήκος κύματος 100-280 νανόμετρα είναι οι υψηλότερης ενέργειας και πιο επικίνδυνες για το μάτι UV ακτίνες οι οποίες όμως εμποδίζονται από τη στιβάδα του όζοντος.

Στη περίπτωση βέβαια που έχουμε μείωση της στιβάδας του όζοντος οι ακτίνες αυτές μπορεί να γίνουν επικίνδυνες.

HEV ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ : ακτίνες στο ορατό φάσμα- blue light με μήκος κύματος 400-500 νανόμετρα, διεισδύουν βαθιά στο μάτι, δημιουργούν πρόβλημα στον αμφιβληστροειδή και γι’αυτό είναι πολύ επικίνδυνες. Άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης C και αντιοξειδωτικών στο αίμα βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο βλάβης της ωχράς από την HEV.

Για την προστασία των ματιών μας από την ηλιακή ακτινοβολία τα γυαλιά ηλίου πρέπει να απορροφούν το 100% της UV ακτινοβολίας και τις περισσότερες απο τις HEV ακτίνες.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗ ΠΟΡΤΑ ΜΑΣ

Βγαίνοντας από το σπίτι μας αυξάνουμε τη πιθανότητα βλάβης από την υπεριώδη ακτινοβολία, ο κίνδυνος όμως αυτός εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες όπως:

• Τα επίπεδα της UV ακτινοβολίας είναι υψηλότερα σε περιοχές κοντά στον ισημερινό καθώς και σε μεγάλα υψόμετρα.
• Τα επίπεδα της UV και της HEV είναι υψηλότερα από τις 10.00π.μ έως τις 2.00μ.μ και ιδιαίτερα σε χώρους ανοικτούς με χιόνι η άμμο που αντανακλούν τις ηλιακές ακτίνες. Η έκθεση διπλασιάζεται από το χιόνι. Αντίθετα η έκθεση είναι μικρότερη σε αστικές περιοχές όπου τα ψηλά κτίρια σκιάζουν τους δρόμους.
• Ορισμένα φάρμακα όπως οι τετρακυκλίνες (αντιβιοτικά), τα διουρητικά και τα ηρεμιστικά δυνατόν να αυξήσουν την ευαισθησία του οργανισμού στην UV και HEV ακτινοβολία.
• Τα σύννεφα δυστυχώς δεν επηρεάζουν τα επίπεδα της UV ακτινοβολίας η οποία διεισδύει μέσα από αυτά και φτάνει στην επιφάνεια της γής.

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΗΛΙΟΣ

Ο κίνδυνος της βλάβης των ματιών από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι αθροιστικός που σημαίνει ότι όσο περισσότερο χρόνο έχουμε εκτεθεί στον ήλιο στη διάρκεια της ζωής μας τόσο αυξάνει ο κίνδυνος για βλάβες.

Υπολογίζεται ότι το μισό περίπου από το συνολικό χρόνο που έχουμε εκτεθεί στον ήλιο έχει συμβεί μέχρι την ηλικία των 18 ετών επειδή τα παιδιά συνηθίζουν να περνούν περισσότερο χρόνο έξω από το σπίτι.

Επιπλέον επειδή ο φακός του ματιού των παιδιών είναι διαυγέστερος επιτρέπει μεγαλύτερη ποσότητα ακτίνων να εισέλθει στο εσωτερικό του ματιού.

Έχοντας αυτά κατά νου αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντική είναι η προστασία των παιδιών από την ηλιακή ακτινοβολία με γυαλιά και καπέλο από όσο το δυνατόν μικρότερη ηλικία.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΤΙΩΝ ΣΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ

• Φορέστε γυαλιά τα οποία απορροφούν τις υπεριώδεις ακτίνες. Η δυνατότητα απορρόφησης της UV ακτινοβολίας δεν επηρεάζεται από το χρώμα των γυαλιών η από το πόσο σκοτεινά είναι. Σιγουρευτείτε ότι το ποσοστό απορρόφησης της UV ακτινοβολίας είναι 100%.Καλό είναι τα γυαλιά να έχουν και κάποιο βαθμό απορροφητικότητας για τις HEV ακτίνες και σε αυτή τη περίπτωση πρέπει να ξέρουμε ότι το χρώμα παίζει κάποιο ρόλο με καλύτερα χρώματα το μπρούτζινο, το χρώμα του χαλκού και το μείγμα ερυθρού και καφέ.
• Φορέστε καπέλο το οποίο εξασφαλίζει επιπλέον προστασία.
• Αν φοράτε φακούς επαφής θυμηθείτε να φορέσετε τα γυαλιά σας από πάνω.
• Ποτέ μην κοιτάτε κατευθείαν τον ήλιο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι καταστροφή του αμφιβληστροειδούς και μείωση της όρασης (solar retinopathy).
• Μην ξεχνάτε τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, προστατέψετε τους με γυαλιά και καπέλο.
• Μην ξεγελιέστε από τη συννεφιά. Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να περάσει τα λεπτά σύννεφα.
• Το τεχνητό μαύρισμα προκαλεί τις ίδιες ακριβώς βλάβες για τις οποίες ευθύνεται και ο ήλιος.
• Το χιόνι αντανακλά το 80% της ηλιακής ακτινοβολίας. Φορέστε τα κατάλληλα γυαλιά όταν κάνετε σκι η snowboard. Ίδια προσοχή χρειάζεται και η άμμος η οποία επίσης αντανακλά μεγάλο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας. Πάντα φοράμε γυαλιά στην παραλία ακόμη και κάτω από την ομπρέλα.
• Θυμηθείτε να φοράτε τα γυαλιά σας ακόμη και όταν είστε υπό σκιάν.Αν και η σκιά ελαττώνει το ποσόν της UV ακτινοβολίας που δέχεστε δεν μπορεί να σας προφυλάξει από τις ακτίνες που ανακλώνται από τα κτίρια, τους δρόμους η άλλες επιφάνειες
• Φορέστε όσο το δυνατόν μεγαλύτερα γυαλιά. Έτσι εμποδίζετε την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει στα μάτια σας από πάνω η από τα πλάγια των γυαλιών

Τα σημεία που χρήζουν προσοχής με τους έγχρωμους φακούς επαφής είναι τα εξής:

• Αποφεύγουμε τα υγρά καθαρισμού με υπεροξείδιο του υδρογόνου γιατί μπορεί να αλλοιώσουν το χρώμα του φακού.
• Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην σωστή τοποθέτηση τους. Αν η έγχρωμη περιοχή του φακού καλύψει τμήμα της κόρης σε μη σωστή τοποθέτηση μειώνεται η ορασή μας.
• Η σχολαστικότητα όσον αφορά τους κανόνες υγιεινής που ισχύει για τους κοινούς φακούς επαφής επιβάλλεται και για τους έγχρωμους. Δεν αλλάζουμε ποτέ τους έγχρωμους φακούς μας με αυτούς των φίλων μας. Η μόλυνση του κερατοειδούς (κερατίτιδα) είναι η πιο συχνή λοίμωξη που σχετίζεται με τους φακούς επαφής.
• Εκείνο που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ είναι οτι ο φακός επαφής είναι ενα ξένο σώμα στο μάτι μας. Οσο λοιπόν και αν μας αρέσει το καινούργιο χρώμα των ματιών μας δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση. Τα μάτια μας πρέπει να ”ξεκουράζονται” κάποιες ώρες την ημέρα χωρίς φακούς.

Εαν εσείς η το παιδί σας ξοδεύετε περισσότερο από δύο ώρες ημερησίως μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή σας πιθανόν να παρουσιάζετε κάποιο απο τα κάτωθι συμπτώματα του Computer Vision Syndrome (C.V.S.)

1. Κεφαλαλγία
2. Απώλεια εστίασης
3. ‘Κάψιμο” και αίσθημα βάρους στα μάτια
4. Θολή όραση
5. Πόνος στους ώμους και στα μάτια

Το Computer Vision Syndrome προκαλείται από τα μάτια μας και τον εγκέφαλό μας που αντιδρούν διαφορετικά στους χαρακτήρες της οθόνης απο τους τυπωμένους χαρακτήρες.

Επτά τρόποι να ελαττώσουμε την καταπόνηση των ματιών που προκαλείται από την εργασία μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή μας.

1. Μία πλήρης οφθαλμολογική εξέταση

Είναι το πιο σημαντικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε για την πρόληψη η και την θεραπεία προβλημάτων όρασης.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας οι χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών πρέπει να επισκέπτονται τον οφθαλμίατρο μια φορά πριν την έναρξη της εργασίας τους και στη συνέχεια μία φορά το χρόνο.

2. Κατάλληλος φωτισμός.

Υπάρχουν καταστάσεις στο χώρο εργασίας η και στο σπίτι μας που προκαλούν καταπόνηση των ματιών μας όπως η αντηλιά στους τοίχους και λείες επιφάνειες, οι αντανακλάσεις στην οθόνη του υπολογιστή, καθως και έντονο φως που εισέρχεται στο δωμάτιο από έξω αλλά και ο έντονος φωτισμός μέσα στο δωμάτιο. Ελαττώστε το έντονο εξωτερικό φως χρησιμοποιώντας τις περσίδες η τις κουρτίνες. Ο φωτισμός του δωματίου πρέπει να συνδυάζεται με την φωτεινότητα της οθόνης και να είναι διάχυτος.

Χρησιμοποιείστε λιγότερους η χαμηλότερης έντασης λαμπτήρες. Φωτιστικά φθορισμού σε μορφή σωλήνα και σε χαμηλό ύψος φαίνεται να είναι τα πιο ακατάλληλα και θα πρέπει να αποφεύγονται. Το να δουλεύουμε πάλι σε σκοτεινό δωμάτιο μπροστά από μια οθόνη είναι δυσλειτουργικό και πολύ κουραστικό για τα μάτια μας.

Προσοχή όμως, η αντίθεση ανάμεσα στο φόντο και στους χαρακτήρες της οθόνης πρέπει να είναι υψηλή.

3. Συχνά διαλείμματα

Κάθε μια ώρα εργασίας μπροστά από την οθόνη του υπολογιστή σας πρέπει να συνοδεύεται από ένα δεκάλεπτο διάλειμμα.

4. Μακρινή εστίαση

Μετά από 10-15 λεπτά προσήλωσης στην οθόνη σας, εστιάστε σε ένα μακρινό αντικείμενο για 5-10 δευτερόλεπτα.

5. Ενστάλαξη τεχνητών δακρύων

Σύμφωνα με μελέτες , μπροστά από την οθόνη του υπολογιστή ο ρυθμός βλεφαρισμού μας(το πόσο δηλαδή συχνά ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας) ελαττώνεται 5 φορές σε σχέση με την ανάγνωση ενός εντύπου.

Τα δάκρυα που επαλείφουν τον κερατοειδή μας εξατμίζονται γρήγορα και σε συνδυασμό με το ξηρό περιβάλλον στο εσωτερικό κτιρίων(θέρμανση, κλιματισμός) προκαλεί έντονη ξηροφθαλμία και κόπωση.

Ρωτήστε τον γιατρό σας για την ενστάλαξη τεχνητών δακρύων (ιδιαίτερα αν φοράτε φακούς επαφής) τα οποία μπορούν να σας ανακουφίσουν στη διάρκεια της ημέρας.

6. Σωστή θέση οθόνης

Η οθόνη πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον 50 εκατοστών από τα μάτια σας, ευθεία μπροστά και όχι λοξά αριστερά η δεξιά και το επάνω μέρος της οθόνης να βρίσκεται στο ύψος των ματιών μας.

Με αυτό το τρόπο τα μάτια μας εστιάζοντας στην οθόνη έχουν μία θέση ελαφρώς χαμηλωμένη η οποία επιτρέπει την άνετη σύγκλιση στη μεσαία απόσταση.

Επιπλέον φροντίστε την κάθετη κλίση της οθόνης σας έτσι ώστε να εμποδίζει τις αντανακλάσεις. Εαν πρέπει συγχρόνως με την εργασία σας στον υπολογιστή να διαβάζετε τυπωμένο κείμενο φροντίστε να το τοποθετήσετε όσο είναι δυνατόν κοντά στην οθόνη σας (σε αναλόγιο).

7. Εργονομία επίπλων

Το καθισμά σας πρέπει να είναι στο κατάλληλο ύψος έτσι ώστε ο αυχένας και η σπονδυλική στήλη να είναι κάθετα χωρίς ο αυχένας σας να κάμπτεται προς τα εμπρός η τα πίσω. Το γραφείο να έχει αρκετό βάθος για σωστή τοποθέτηση της οθόνης και το ύψος του γραφείου να σας επιτρέπει να ακουμπάτε τους αγκώνες σας με τρόπο τέτοιο ώστε οι βραχίονες να σχηματίζουν 90 μοίρες με το σώμα σας.

Το πρώτο που σκεπτόμαστε είναι ότι πράγματι μπορεί να υπάρχει κάποιο μικρό ξένο σώμα. Πριν απευθυνθείτε στον οφθαλμίατρο σας ο οποίος θα διαπιστώσει αν υπάρχει ξένο σώμα και θα το αφαιρέσει, ξεπλένετε το μάτι όσο καλύτερα μπορείτε με άφθονο νερό.

Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε το ξένο σώμα μόνοι σας γιατί μπορεί να προκαλέσετε νέα βλάβη στο μάτι.

Η επιπεφυκίτιδα είτε είναι βακτηριακή, ιογενής η αλλεργική μεταξύ των άλλων συμπτωμάτων μπορεί να δώσει και την αίσθηση ότι υπάρχει κάποιο σκουπιδάκι στο μάτι.

Ο ερεθισμός του κερατοειδή είτε πρόκειται για φλεγμονή (κερατίτιδα) είτε για μια εκδορά μετά από τραυματισμό (απόπτωση επιθηλίου κερατοειδούς) που προήλθε από κάποιο ξένο σώμα η στη προσπάθεια να βάλουμε η να βγάλουμε το φακό επαφής δίνει σαν κυρίαρχο σύμπτωμα την αίσθηση ότι υπάρχει σκουπίδι στο μάτι μας.

Οταν ο τραυματισμός του κερατοειδή είναι πιο σοβαρός από μια μικρή απόπτωση επιθηλίου η κάποιο ξένο σώμα έχει σφηνωθεί στον κερατοειδή (π.χ. γρέζι) τότε έχουμε επίσης έντονη δακρύρροια, φωτοφοβία και ερυθρότητα.

Μια άλλη πάθηση η οποία πολλές φορές δίνει σαν πρώτο κυρίαρχο σύμπτωμα την αίσθηση ξένου σώματος είναι η ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα (dry eye) η κοινώς λεγόμενη ξηροφθαλμία. Η ανεπαρκής λίπανση του κερατοειδή από την παθολογική δακρυϊκή στιβάδα οδηγεί σε αυτή τη συμπτωματολογία.

Άλλες φορές περιγράφεται σαν επώδυνη διαξιφιστική αίσθηση στο μάτι, γύρω η πίσω από αυτό ενώ άλλες φορές με τη λέξη πόνος περιγράφεται αίσθημα κόπωσης και δυσφορίας στα μάτια.

Άλλη μορφή του πόνου είναι έντονος αμβλύς πόνος που επεκτείνεται στο μέτωπο ενώ και η αίσθηση οτι υπάρχει σκουπιδάκι στο μάτι περιγράφεται πολλές φορές σαν πόνος.

Τα αίτια που ευθύνονται για τον πόνο στο μάτι είναι πολλά και ποικίλης σοβαρότητος. Πολύ συχνά μετά από παρατεταμένη περίοδο κοντινής κυρίως εργασίας υπάρχει αίσθημα κόπωσης και δυσφορίας στα μάτια η λεγόμενη κοπιωπία για την οποία ευθύνονται η μη χρήση γυαλιών, η χρήση λάθος γυαλιών καθώς και διαταραχές της κινητικότητας των ματιών.

Απότομη αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (οξύ γλαύκωμα) καθώς και η φλεγμονή του ματιού (ιριδοκυκλίτις) συνοδεύονται απο αμβλύ πόνο ο οποίος πολλές φορές επεκτείνεται στο μέτωπο και συνοδεύεται από θολή όραση. Η κατάλληλη θεραπεία προκαλεί γρήγορα ύφεση των συμπτωμάτων.

Η επιπεφυκίτιδα καθώς και φλεγμονές των βλεφάρων (κριθή, χαλάζιο) μπορεί να προκαλέσουν επίσης πόνο στο μάτι.

Η οπτική νευρίτις είναι μία άλλη οφθαλμολογική πάθηση η οποία εκτός από την άλλοτε άλλου βαθμού μείωση της όρασης προκαλεί πόνο γύρω από το μάτι, ο οποίος δυνατόν να επιδεινώνεται με τις οφθαλμικές κινήσεις.

Μια άλλη συχνή πάθηση η οποία προκαλεί ακαθόριστη αίσθηση πόνου η αίσθηση ξένου σώματος είναι η ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα (dry eye), η κοινώς λεγόμενη ξηροφθαλμία.

Μία αρκετά συχνή μη οφθαλμολογική αιτία πόνου στα μάτια είναι η ημικρανία. Οι ασθενείς παραπονούνται για πόνο πίσω από τα μάτια και στο μέτωπο ενώ ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται μόνο στο ένα μάτι. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρουν λόγω της έντασης του πόνου νομίζουν ότι “θα πεταχτεί το μάτι τους έξω”.

Τέλος φλεγμονή των παραρρινίων κόλπων (ιγμορίτιδα, μετωπιαία κολπίτιδα) δυνατόν να προκαλέσει πόνο που αντανακλά στο μάτι.

Ο οφθαλμίατρος μετά από προσεκτική λήψη ιστορικού και οφθαλμολογική εξέταση είναι εύκολο να προσδιορίσει την αιτία του πόνου στα μάτια και να την αντιμετωπίσει κατάλληλα.

Είναι όμως τα κόκκινα μάτια μία φυσιολογική αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα η κρύβουν κάτι σοβαρότερο;

Οι αιτίες του κόκκινου ματιού είναι ποικίλες με συχνότερες την κόπωση, την ξηροφθαλμία, το ξένο σώμα και την επιπεφυκίτιδα.

Στα πιο σπάνια αίτια συμπεριλαμβάνονται η κερατίτιδα, η ιριδοκυκλίτιδα, η υποεπιπεφυκιτική αιμορραγία, το οξύ γλαύκωμα και η χρήση φαρμάκων (π.χ.κάνναβις).

Η κόπωση των ματιών είτε επειδή χρησιμοποιούμε για πολλή ώρα τον υπολογιστή η επειδή δεν χρησιμοποιούμε γυαλιά τα οποία έχουμε ανάγκη, οδηγεί σε διαστολή των αγγείων του επιπεφυκότα με επακόλουθο κοκκίνισμα του ματιού.

Η ξηροφθαλμία λόγω της διαταραχής ποσοτικής και ποιοτικής της δακρυικής στιβάδας οδηγεί σε γρήγορο στέγνωμα των ματιών, ιδιαίτερα σε άσχημες περιβαντολογικές συνθήκες(αέρας, aircondition) και επακόλουθη ερυθρή χροιά των ματιών.

Ξένο σώμα μπορεί να ερεθίσει το μάτι προκαλώντας ερυθρότητα. Οι φακοί επαφής θεωρούνται και αυτοί ξένο σώμα για το μάτι και η χρήση τους χωρίς φειδώ αποτελεί συχνή αιτία κόκκινων ματιών.

Στις παραπάνω περιπτώσεις η χρήση τεχνητών δακρύων θεωρείται αρκετή.

Πολύ συχνά χρησιμοποιούνται αγγειοσυσπαστικά κολλύρια(Oculosan, Septobore) τα οποία βοηθούν το μάτι να ”ασπρίσει” όμως χρειάζεται προσοχή γιατί η χρόνια χρήση τους προκαλεί εξάρτιση.

Η επιπεφυκίτιδα είναι μία φλεγμονή του επιπεφυκότα. Δυνατόν να είναι λοιμώδης όταν η αιτία που την προκαλεί είναι κάποιος μικροοργανισμός (βακτήριο, ιός, μύκητας η παράσιτο) ή αλλεργική όταν οφείλεται σε αντίδραση σε κάποιον εξωτερικό παράγοντα που ερεθίζει το ανοσοποιητικό μας σύστημα η σε τοπικά ερεθίσματα όπως μακιγιάζ, κολλύριο, αλοιφή η φακό επαφής.

Αντιμετωπίζεται ανάλογα της αιτιολογίας της , τοπικά με κολλύρια και αλοιφές αντιβιοτικά,αντιιικά,αντιαλλεργικά και μικτά(αντιβιοτικό + κορτιζόνη).

Οταν η επιπεφυκίτις είναι βαρύτερης μορφής πιθανόν να συμμετέχει και ο κερατοειδής (κερατοεπιπεφυκίτις)

 ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΜΑΤΙΑ ΚΑΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΑΝΗΣΥΧΗΣΟΥΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΑΜΕΣΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ:

1. Μείωση της οπτικής οξύτητος. Η μείωση της όρασης δεν συνοδεύει μια απλή επιπεφυκίτιδα, αν δεν υπάρχει συμμετοχή του κερατοειδούς (κερατίτις, έλκος κερατοειδούς). Πιθανόν να υπάρχει επίσης ιριδοκυκλίτις (φλεγμονή του προσθίου ημιμορίου του ματιού) η οξύ γλαύκωμα (αιφνίδια υψηλή αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης).
2. Οφθαλμικός πόνος. Η επιπεφυκίτις μπορεί να παρουσιάσει μια ήπια ενόχληση η αίσθηση ”γδαρσίματος” η ξένου σώματος ποτέ όμως έντονο πόνο. Ο πόνος συνοδεύει την κερατίτιδα, την ιριδοκυκλίτιδα και το οξύ γλαύκωμα.
3. Φωτοφοβία.Η έντονη ευαισθησία στο φώς οδηγεί την σκέψη μας στον παθολογικό κερατοειδή και στην ιριδοκυκλίτιδα.

Τα εξιδρώματα του υαλοειδούςλοιπόν όπως ονομάζονται , μπορούν επίσης να περιγραφούν από τουςασθενείς σαν στίγματα, κηλίδες, ιστούς αράχνης, κόκκους σκόνης ημικροσκοπικά έντομα. Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι όπου και ανστρέψουμε το βλέμμα μας τα βλέπουμε μπροστά μας.

Γιατί όμως βλέπουμε “μυγάκια”;

Η συχνότερη αιτία είναι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις του υαλοειδούςπου συμβαίνουν με την πάροδο της ηλικίας. Το υαλοειδές είναι τοgel που υπάρχει στο εσωτερικό του οπισθίου μέρους των ματιών μας.

Με τα χρόνια το υαλοειδές χάνει την ομοιογενειά του καιρευστοποιείται κυρίως στο κέντρο. Το κεντρικό ρευστοποιημένο υαλοειδές δεν μπορεί να στηρίξει το περιφερικό που είναι πιοσυμπαγές με αποτέλεσμα να αποκολλάται απο τα εσωτερικά τοιχώματα του οφθαλμού και απο την προσφυσή του στο οπτικόνεύρο (οπισθία αποκόλληση υαλοειδούς).

Μικρά κομματάκια πιοσυμπαγούς υαλοειδούς τα οποία “πλέουν” στο κεντρικό ρευστοποιημένο υαλοειδές γίνονται αντιληπτά σαν “μυγάκια”. Δεν είναι όμως μόνο οι ηλικιωμένοι που τα βλέπουν.

Τα συναντάμε και σε νεότερα άτομα με μυωπία η ότανυπάρχει ενδοφθάλμια φλεγμονή η αιμορραγία υαλοειδούς. Επίσηςμετά απο τραυματισμό η επέμβαση του οφθαλμού αλλά καιεπέμβαση στο πρόσωπο. Σε κάποιες περιπτώσεις είναι συγγενή.

Πώς τα αντιμετωπίζουμε;

Ο εγκέφαλος έχει την τάση να αγνοεί ότι δεν χρειαζόμαστε. Οσο περισσότερο χρονικό διάστημα βλέπουμε τα μυγάκια τόσο λιγότερο τα αντιλαμβανόμαστε. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται θεραπεία.

Εαν ενα εξίδρωμα εμφανίζεται ακριβώς μπροστά στον οπτικό μας άξονα μπορούμε μετακινώντας το βλέμμα μας σε διάφορες κατευθύνσεις να το βοηθήσουμε να αλλάξει θέση. Οταν τα “μυγάκια”επηρεάζουν την ορασή μας αισθητά και δεν βελτιώνονται με τον χρόνο τότε μπορούμε να επιχείρησουμε βιτρεκτομή (χειρουργικήεπέμβαση με την οποία μετακινούμε το υαλοειδές απο το μάτι).

Η βιτρεκτομή βέβαια πρέπει να επιχειρείται μετά απο σκέψη γιατί δεν είναι άμοιρος επιπλοκών όπως ρωγμή αμφιβληστροειδούς, αποκόλληση υαλοειδούς και καταρράκτη. Τελος υπάρχει η δυνατότητα χρήσης Yag laser μέθοδος λιγώτερο επεμβατική για το μάτι σε σχέση με την βιτρεκτομή.

Πότε ομως πρέπει να ανησυχούμε για τα “μυγάκια που βλέπουμε;

Συνήθως τα “μυγάκια” γίνονται αντιληπτά όταν κυττάμε σε φωτεινόοπτικό πεδίο. Αν όμως αρχίσουν να φαίνονται σε οποιοδήποτε background, αυξηθούν αιφνίδια σε αριθμό η συνοδεύονται απόμείωση της όρασης και λάμψεις τότε καλό θα είναι μια άμεση εξέταση απο τον οφθαλμιατρό σας.

Μία προσεκτική λήψη του ιστορικού από τον οφθαλμίατρο βοηθά στον προσδιορισμό της αιτίας. Ο ασθενής θα πρέπει να μπορεί να απαντήσει στις κάτωθι ερωτήσεις:

1. Ήταν αιφνίδια η προοδευτική η έναρξη του θαμπώματος κι αν ήταν αιφνίδια τι έκανε ο ασθενής εκείνη την ώρα;
2. Πόσο συχνά συμβαίνει και πόσο διαρκεί;
3. Είναι στο ένα μάτι η και στα δύο;
4. Το θάμβος συνοδεύεται από μαύρες κηλίδες;
5. Βλέπετε λάμψεις;
6. Υπάρχει ευαισθησία στο φως;
7. Εχετε διαταραχή στην αντίληψη των χρωμάτων;
8. Υπάρχει πόνος;
9. Τι φάρμακα παίρνετε;
10. Υπάρχουν συνοδά συμπτώματα όπως ερυθρότητα, οίδημα, πονοκέφαλος, φαγούρα, έκκριμα;
11. Υπάρχουν περιοχές τελείως σκοτεινές στο οπτικό σας πεδίο;
12. Το θάμβος συμβαίνει συνήθως πρωί η βράδυ;
13. Βελτιώνεται η όραση μετά από αναύπαση;
14. Πάσχετε από σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση η άλλες συστηματικές παθήσεις
15. Εχει συμβεί ξανά αυτό το επεισόδιο θαμπώματος;

Η θαμπή όραση μπορεί να οφείλεται σε ποικίλες παθήσεις της οπτικής οδού η οποία ξεκινάει από τον οφθαλμό και καταλήγει στον εγκέφαλο. Ο προσδιορισμός της αιτίας είναι απαραίτητος γιατί μπορεί η πάθηση να είναι απλή έως πολύ σοβαρή.

Οταν το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΕΤΕΡΟΦΘΑΛΜΟ, ΑΙΦΝΙΔΙΟ και ΕΠΩΔΥΝΟ οι αιτίες μπορεί να είναι:

• Ενδοφθαλμίτις (μόλυνση του ματιού είτε μετά από χειρουργείο είτε μετά από τραυματισμό)
• Παθήσεις του κερατοειδούς (τραυματισμός , μόλυνση, ξηροφθαλμία, προβλήματα από φακούς επαφής).
• Οξύ γλαύκωμα (αιφνίδια αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης).
• Πρόσθια ραγοειδίτις ( φλεγμονή του προσθίου ημιμορίου του οφθαλμού συνοδευόμενη από έντονη ερυθρότητα, πόνο και φωτοφοβία)
• Ημικρανία.
• Οπτική νευρίτις (ο πόνος όταν υπάρχει εντοπίζεται κυρίως στις κινήσεις
  του βλέμματος )

Οταν το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΕΤΕΡΟΦΘΑΛΜΟ , ΑΙΦΝΙΔΙΟ και ΑΝΩΔΥΝΟ οι
αιτίες μπορεί να είναι:

• Αιμορραγία υαλοειδούς (λόγω διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, ρωγμής
  η αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς, απόφραξης κεντρικής φλέβας αμφιβληστροειδούς η τραυματισμού)
• Απόφραξη της κεντρικής φλέβας η της κεντρικής αρτηρίας του
  αμφιβληστροειδούς
• Οπισθία ραγοειδίτις
• Ύδρωπας (οίδημα επιθηλίου κερατοειδούς συνήθως σε κερατόκωνο)

Οταν το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΕΤΕΡΟΠΛΕΥΡΟ η ΔΙΟΦΘΑΛΜΟ, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ και
ΑΝΩΔΥΝΟ οι αιτίες μπορεί να είναι:

• Γλαύκωμα (ασυμπτωματική αλλά προοδευτική έκπτωση της
  περιφερικής όρασης)
• Μεταβολές στη διάθλαση, για παράδειγμα στη μυωπία (σε ορμονικές διαταραχές όπως στην εγκυμοσύνη.
• Σε δυστροφίες κερατοειδούς η σε κερατόκωνο)
• Ξηροφθαλμία
• Καταρράκτης
• Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς
• Κυστεοειδές οίδημα ωχράς
• Διαβητική ωχροπάθεια
• Χρόνια κόπωση ματιών (υπερβολική χρήση υπολογιστή)
• Οπτικές νευροπάθειες (λόγω αρτηριοσκλήρυνσης, αβιταμίνωσης, καπνίσματος, αλκοόλ, απομυελινωτικής νόσου λοίμωξης, συμπίεσης από χωροκατακτητική νόσο, λήψης φαρμάκων, αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης )

Οταν το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΕΤΕΡΟΠΛΕΥΡΟ , ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ και ΕΠΩΔΥΝΟ οι αιτίες μπορεί να είναι:

• Νεοπλάσματα του κόγχου
• Φλεγμονώδεις παθήσεις του κόγχου

Οταν το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΔΙΟΦΘΑΛΜΟ, ΑΙΦΝΙΔΙΟ και ΑΝΩΔΥΝΟ οι αιτίες μπορεί να είναι:

• Οίδημα οπτικής θηλής (αυξημένη ενδοκράνια πίεση)
• Φάρμακα (αντιχολινεργικά ,αντιψυχωσικά , αντιεπηλιπτικά)
• Μεταβολές στη διάθλαση (αιφνίδια αλλαγή της μυωπίας για παράδειγμα δυνατόν να συμβεί σε απορρυθμισμένο σακχαρώδη διαβήτη)

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το ΘΑΜΒΟΣ είναι ΠΑΡΟΔΙΚΟ και η όραση επανέρχεται μετά από δευτερόλεπτα, λεπτά η ώρες σπανιότερα.Τα αίτια μπορεί να είναι απλά και ακίνδυνα όπως η ξηροφθαλμία,( από τα πιο συχνά αίτια παροδικού θαμπώματος) η ημικρανία , η κόπωση αλλά και σοβαρές παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος.

Κανένα θάμπωμα δεν πρέπει να ”υποτιμάται” από τους ασθενείς. Ο οφθαλμίατρος είναι εκείνος που θα αποφασίσει μετά από προσεκτική λήψη του ιστορικού και μια πλήρη οφθαλμολογική εξέταση ποιά είναι η αιτία που προκαλεί το θάμπωμα, πόσο σοβαρή είναι ,πώς θα αντιμετωπιστεί και αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

1. Το πρώτο που σκεφτόμαστε είναι μήπως έγινε κακή εκτίμηση του βαθμού της υπάρχουσας μυωπίας , υπερμετρωπίας, αστιγματισμού η πρεσβυωπίας από τον οφθαλμίατρο. Σε περίπτωση λοιπόν ενοχλημάτων πρέπει να γίνεται μία επαλήθευση της μέτρησης από το γιατρό μας.
2. Κάτι άλλο που ελέγχεται εύκολα μετρώντας τα νούμερα των φακών είναι μήπως έγινε λάθος αντιγραφή της συνταγής από τον οπτικό (διαφορετικά τα νούμερα της συνταγής από εκείνα των γυαλιών).
3. Μία άλλη πολύ συχνή αιτία είναι η μη σωστή τοποθέτηση των κέντρων των φακών από τον οπτικό. Τα οπτικά κέντρα των φακών πρέπει να αντιστοιχούν στο κέντρο της κόρης του κάθε ματιού. Για να το επιτύχουμε αυτό πρέπει να ορίσουμε με ακρίβεια δύο μετρήσεις. Το πρώτο είναι η διακορική απόσταση δηλαδή η απόσταση μεταξύ του οπτικού άξονα των ματιών μας. Η απόσταση αυτή είναι διαφορετική σε κάθε άνθρωπο και παίζει σημαντικό ρόλο στη σωστή κατασκευή των γυαλιών. Μετρείται απο τον οπτικό η τον οφθαλμίατρο. Η απόσταση λοιπόν μεταξύ των οπτικών κέντρων των φακών που τοποθετούνται στο σκελετό πρέπει να είναι ίση με τη διακορική απόσταση. Το δεύτερο που πρέπει να μετρηθεί είναι το ύψος των κέντρων των φακών από το κάτω μέρος του σκελετού. Ο καθορισμός του ύψους των κέντρων δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο μετά την επιλογή του σκελετού. Γι αυτό το ύψος των κέντρων πρέπει να φροντίζεται κυρίως από τον οπτικό. Εχει καθιερωθεί να μετρείται με κάθε σχολαστικότητα η διακορική απόσταση δεν δίνεται όμως μεγάλη σημασία στο ύψος των κέντρων. Αν τα οπτικά κέντρα είναι τοποθετημένα λίγο πιο πάνω η κάτω απο τη σωστή τους θέση αλλά είναι στο ίδιο ύψος και στα δύο μάτια δεν έχουμε ιδιαίτερο πρόβλημα. Στη περίπτωση όμως που έχουμε διαφορετικό ύψος στα δύο μάτια δυνατόν να έχουμε έντονο αίσθημα ζάλης και κοπιωπία. Ενώ ο ασθενής βλέπει καλά αισθάνεται ότι τα γυαλιά του τον κουράζουν και τον ζαλίζουν.
4. Άλλες πιθανές αιτίες ζάλης μπορεί να είναι ένας υψηλός αστιγματισμός τον οποίο ο ασθενής δεν ανέχεται η μεγάλη διαφορά στο νούμερο ανάμεσα στα δύο μάτια. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να γίνεται προσαρμογή στα νούμερα από τον οφθαλμίατρο ώστε ο ασθενής να έχει μεν ικανοποιητική όραση αλλά να μην ζαλίζεται.